Studiemiddag

Studiemiddag

In 2025 staat de studiemiddag gepland op vrijdag 21 maart.

De focus van de studiemiddagen ligt op recent wetenschappelijk onderzoek. Onderzoekers vertellen over lopend of afgerond onderzoek, ingeleid en afgesloten door referenten die vervolgens de discussie met het publiek leiden. Elke twee jaar wordt tijdens deze middag de Miep Diekmann Thesisprijs uitgereikt aan de auteur(s) van de beste Nederlandstalige of Engelstalige masterscriptie op het gebied van de kinder- en jeugdliteratuur.

De studiemiddagen vinden sinds 2024 plaats in Bibliotheek Eemhuis in Amersfoort, die voor ons kosteloos een zaal beschikbaar stelt. Vrienden van IBBY kunnen de middag gratis bijwonen en een gast meenemen. Ook studenten van de master Jeugdliteratuur van Tilburg University, studenten Nederlands, Literatuurwetenschap, pabo-studenten en studenten van andere relevante opleidingen hebben gratis toegang. Overige bezoekers betalen een kleine bijdrage voor de middag. 

De komende studiemiddag vindt plaats op vrijdagmiddag 24 april. Lees hieronder welke lezingen er op het programma staan. 

Programma 2026

 

Sprekers

Louise Ledegen
Van de stad een open boek maken: over de rol van kinder- en jeugdliteratuur in stedelijke socialisatie.

Louise Ledegen (UAntwerpen) onderzoekt hoe steden werden verbeeld in twintigste-eeuwse Vlaamse kinder- en jeugdboeken. Vanuit angsten en onzekerheden over een snel veranderende samenleving werd opgroeien in de stad vaak beschouwd als ongeschikt, ongezond en onveilig. Anderzijds boden tal van boeken ook positieve, toekomstgerichte representaties van de stad, waarin kinderen leerden hoe ze zich in een stedelijke omgeving moesten bewegen en gedragen. Hoewel tegenwoordig wereldwijd meer dan de helft van de bevolking in steden leeft, heerst nog steeds onzekerheid over de veiligheid en positie van het kind in de stad. Literatuur vormt daarom nog steeds een relevant instrument om die positie beter te begrijpen en te duiden. Louise zal in haar presentatie ook aandacht besteden hedendaagse literaire verbeeldingen van de stad. 

Naomi Hofman
De werkelijkheid weerspiegeld: etnisch-culturele diversiteit in de prentenboeken van de Jenny Smelik-IBBY Prijs

Naomi Hofman (Tilburg University) presenteert de belangrijkste uitkomsten van onderzoek van Stichting Lezen en Tilburg University naar etnisch-culturele diversiteit in Nederlandse prentenboeken. Het onderzoek keek naar de prentenboeken die werden ingezonden voor de Jenny Smelik-IBBY Prijs 2024. Naomi bespreekt welke etnisch-culturele identiteiten zijn gerepresenteerd in de hoofdpersonages, hoe deze representatie eruitziet en enkele opvallende overkoepelende thema's in de boeken. Ook gaat ze in op de rol en achtergronden van de auteurs en illustratoren en welke invloed dit mogelijk kan hebben op de mate van representatie van diverse etniciteiten.

Emma de Heus
Dyslexie op de boekenplank: Samenwerking in de wereld van dyslexieboeken

In deze lezing presenteert Emma de Heus haar onderzoek naar dyslexievriendelijke boeken, met een focus op kinder- en jeugdliteratuur. Met dit onderzoek studeerde ze af aan de master Boekwetenschap (UvA). Ze laat zien welke aanpassingen en hulpmiddelen daadwerkelijk bijdragen aan beter lezen bij dyslecten—en welke juist weinig effect hebben. Daarnaast onderzoekt ze hoe uitgevers deze inzichten vertalen naar de praktijk en in hoeverre zij samenwerken met wetenschappers, onderwijsprofessionals en lezers. Vanuit haar achtergrond in Psychologie en Boekwetenschap verbindt zij kennis over leesprocessen aan het maken van kinderboeken. Daarmee werpt ze de vraag op: hoe zorgen we ervoor dat kinderboeken niet alleen toegankelijk lijken, maar ook écht werken?

Suzanne van der Beek
Wat als het niet goed afloopt? Klimaatemoties in kinderboeken

Suzanne van der Beek is universitair docent Jeugdliteratuur aan de universiteit van Tilburg, waar zij ook de master Jeugdliteratuur coördineert. Haar onderzoek richt zich primair op de verbeelding van klimaatverandering in kinderboeken. In 2025 werkte zij met Deborah de Koning en Fleur van der Zwalum aan een project over klimaatemoties en de verbeelding van de toekomst in Nederlandse jeugdcultuur.
 

Uitreiking Miep Diekmann Thesisprijs 2026

We sluiten de studiemiddag af met de uitreiking van de Miep Diekmann Thesisprijs 2026! 
De Miep Diekmann Thesisprijs voor jeugdliterair onderzoek wordt tweejaarlijks uitgereikt aan de auteur van de beste masterthesis op het gebied van de studie van de kinder- en jeugdliteratuur, geschreven in de afgelopen twee jaar aan een Nederlandse of Vlaamse universiteit. De auteur van de winnende scriptie wordt beloond met 750 euro.  

Daarna is iedereen welkom voor de borrel in het KAdE-café bij de bibliotheek. 
 
Aanmelden voor de middag kan tot 20 april via ibby.secretariaat@gmail.com.

De middag is gratis voor IBBY-vrienden en voor studenten. IBBY-vrienden mogen ook gratis een introducé meenemen. Voor overige deelnemers wordt een bijdrage van €20,00 gevraagd. 

We horen het graag wanneer je gebruik wilt maken van een gebarentolk of meer wilt weten over de (rolstoel)toegankelijkheid.

Studiemiddag 2025

Sprekers

Linda Ackermans 
'Lezen als lifestyle. De branding van YA-literatuur' 

Linda Ackermans is docent en lerarenopleider Nederlands en rondt aan de Radboud Universiteit Nijmegen momenteel haar proefschrift naar de positie van Young Adult-literatuur in het Nederlandse literaire veld af. Haar onderzoek richt zich op de status en circulatie van Nederlandstalige YA-literatuur en op mogelijkheden om deze literatuur in te zetten in het voortgezet onderwijs. Ze publiceerde in diverse (populair-)wetenschappelijke tijdschriften en spreekt en adviseert geregeld over jongerenliteratuur en leesbevordering.

Vivian de Gier
'Geef jeugdliteratuur de ruimte (en hoe biografieën daaraan kunnen bijdragen)' 

Thea Beckman behoort tot de meest gezichtsbepalende auteurs van de naoorlogse jeugdliteratuur, en was ook een van de best verkopende schrijvers van haar tijd. Ze verdiende dus een biografie, maar hoe groeide die biografie uit tot een proefschrift? In deze lezing vertelt Vivian de Gier over de hobbelige weg naar de totstandkoming van ‘Geef me de ruimte.’ Het eigenzinnige leven van Thea Beckman. 

Vivian de Gier (1975) is schrijver, literair journalist, redacteur en schrijfcoach. Als recensent en interviewer schrijft ze onder meer voor Het Parool, Psychologie Magazine en AD Mezza. Met de goed ontvangen biografie ‘Geef me de ruimte’. Het eigenzinnige leven van Thea Beckman is ze in december gepromoveerd aan de Universiteit van Maastricht. 

Jasmijn Bosch & Suzanne Aalberse
‘Meertalige boekenclubs: Lezen in je thuistaal in de klas’

Kan meertalige geletterdheid ingezet worden om leesplezier aan te wakkeren? Dit onderzoeken wij door middel van meertalige boekenclubs, waarin 12- en 13-jarige leerlingen in Amsterdam vijf weken lang in een groepje een boek lezen en bespreken, in het Nederlands óf in hun thuistaal. Wij onderzoeken of lezen in de moedertaal motiverend kan werken. Daarnaast onderzoeken we hoe jongeren zelf denken over meertalige geletterdheid en het gebruik van minderheidstalen op school. De resultaten geven inzicht geven in het perspectief van jongeren op meertalige geletterdheid en hun deelname aan het project. We bespreken hoe een meertalige aanpak vorm kan krijgen in de Nederlandse les.

Jasmijn Bosch werkt als postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit van Amsterdam. Ze doet onderzoek naar leesbevordering en de inzet van meertaligheid in de klas, onder andere door middel van meertalige boekenclubs.

Suzanne Aalberse is universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam bij de capaciteitsgroep Nederlandse taalkunde. Ze is gespecialiseerd in taalvariatie en taalverandering met bijzondere aandacht voor taalcontacteffecten en de rol van taal bij identiteitsmarkering. 


Martine Letterie
Toin Duijx - IBBY-vriend voor het leven 

In februari overleed Toin Duijx, erelid van IBBY-Nederland en Honorary Member van IBBY International. Toin was bijna vier decennia secretaris en secretaris/penningmeester van IBBY-Nederland. Hij was betrokken bij de oprichting van de Jenny Smelik-IBBY Prijs en de Miep Diekmann Thesisprijs en verzorgde jarenlang de internationale nominaties.

Ook internationaal was hij actief voor IBBY. Hij was in 2000 en 2002 lid van de jury van de H.C. Andersen Award en was betrokken bij de organisatie van het IBBY-Congres in Groningen in 1996. Ook was hij een drijvende kracht in de vriendschapsbanden tussen IBBY-Nederland en de nationale secties van Letland, Indonesië en Uruguay.

In dit eerbetoon zal Martine Letterie, voormalig voorzitter van IBBY-Nederland, vertellen over de grote betekenis die Toin heeft gespeeld voor IBBY-Nederland en (de studie van) de Nederlandse kinder- en jeugdliteratuur. 
 


Download de PDF van het programma. 

Studiemiddag 2024

Programma

Marte Jongbloed
From theory to practice. Writing children's books as a 'children's literary scholar'.

Marte Jongbloed had written about 25 children's books when she more or less accidentally started studying for a Master's degree in children's literature at Roehampton University in London three years ago. That study changed her writing process forever. This afternoon, she will take the friends of IBBY along all the steps she took while writing her Creative Dissertation, she will explain how she went about it (differently) and how that Master's thesis eventually turned into a Dutch children's novel 'Mijn vader in de mothballs' . She will tell how some 'literarily very responsible' beauties were 'killed' after discussions with the editor and she will ask herself whether it will ever be possible to write without inhibitions. And if that is not the case, is that a good thing, or not? In other words, how literary should children's literature be?

For those who want to read along in advance on a low budget: the book 'My father in mothballs' is available as an e-book within the Kobo Plus subscription and is also available in most libraries. 

Marte graduated from the Maastricht drama academy. She also completed the teacher training college and an MA in Children's Literature at Roehampton University (London). She taught for many years at primary and secondary schools in the Netherlands and abroad. She now works as a writer, as a teacher of language and children's literature at the academic teacher training college of the Leiden University of Applied Sciences, and she gives workshops on interdisciplinary reading to teachers. Marte has won the Pluim of the Dutch Children's Jury twice with her books about Herre (8+). Marte is a member of the Knowledge Table Effective Reading Education, an initiative of the PO-raad, VO-raad and the NRO.

Wenckje Jongstra and Agnes van der Beek
Textless but promising! The use of textless picture books in the worlds of growing children.

Textless picture books are promising, limitless mirrors and windows for all children and their parents. What is known about the contribution of textless picture books to the development of children? How often are they used in childcare and primary education? How can the field use this type of book to strengthen parental involvement and what competences does this require from professionals? In this lecture we share our insights and practical materials from various projects of the research program Textless but promising. This program is part of the associate lectorate Language Stimulation and focuses on practice-oriented research into the multifunctional use of textless picture books in the various living environments of growing children. 

Wenckje Jongstra, Ph.D., serves the Knowledge and Innovation Center of KPZ University of Applied Sciences as associate lecturer in Language Stimulation. She leads various research and innovation projects and collaborates with researchers, professionals in the field, teacher trainers, students and parents. 

Agnes van der Beek, MEd, works as a lecturer-researcher at KPZ University of Applied Sciences. In the associate professorship Language Stimulation she was, among other things, project leader in the Count with Language project Connecting the school and home worlds with textless picture books together in a powerful way . 

Levente Eros
Where did it all begin? The first Dutch-language children's books about the Holocaust. 

Since 1945, hundreds of children's and youth books about the Second World War and the Holocaust have been published in the Netherlands. According to Prof. Heike Deckert-Peaceman, professor of pedagogy, this means that Dutch-language youth literature has one of the richest ranges of youth books with a Holocaust theme in the world. With which books did youth literature about the Holocaust begin in the Netherlands? Which youth books about the Holocaust were published before Anne Frank's Het Achterhuis (1947)? And how is the persecution of the Jews represented in these stories? In his presentation, Levente Erős will explain these questions using Jan Post's Sannetje (1946) and Clara Asscher-Pinkhof's Sterrenkinderen (1946), the earliest published Dutch-language youth books about the Holocaust.

Levente Erős (1996) has been studying at the Department of Dutch Studies at Eötvös Loránd University (ELTE) in Budapest since 2015. His PhD research focuses on the change in representation of the Holocaust in Dutch-language children's and youth literature between 1945 and 2020 His supervisor is Orsolya Réthelyi Associate Professor. In addition to his research, he teaches Dutch literature at ELTE. 

Studiemiddag 2023

Sanne van Heijst
Else: my research into the life of Els Pelgrom

Sanne van Heijst (1980) studied business administration at the University of Groningen. After her studies, she worked as an educational employee at the National Monument Camp Vught. In 2016, her biography Philips-girl (Philips Girl) was published by Atlas Contact, about a young Jewish woman who owed her life to her work for Philips in Camp Vught. As an advisor at Cubiss, Sanne developed various reading promotional products, including Tijdjagers (Time Hunters), about the books of the Writers of the Round Table. In 2019, she read an interview with Els Pelgrom that made her curious about the life story of one of her favorite writers from her youth. This is how the idea for Else (working title) came about, the biography of Els Pelgrom that she is currently working on.

Suzanne van der Beek
Waar is klimaatverandering?

In deze lezing neemt Suzanne van der Beek ons mee in een onderzoek dat zij samen met Sonali Kulkarni (winnares van de Miep Diekmann Thesisprijs 2022) uitvoerde. Zij hebben onderzocht hoe klimaat-verandering wordt gepresenteerd in een corpus van oorspronkelijk Nederlandstalige en naar het Nederlands vertaalde jeugdboeken. Uitgaande van de observatie dat antropogene klimaatverandering zich wereldwijd op verschillende manieren manifesteert, hebben ze gekeken hoe geografische verschillen worden gerepresenteerd en hoe jonge lezers worden aangemoedigd zichzelf en anderen te positioneren in de globale klimaatcrisis. 

Dr. Suzanne van der Beek is Universitair Docent Jeugdliteratuur en Online Cultuur aan het departement Cultuurwetenschappen van Tilburg University.

Helen Limon 
There's a book for that - using children's picture books to mediate and so connect with life-stories of vulnerable people

Prompted by a transformative experience with young migrants and Marla Frazee’s silent book The Farmer and the Clown at the IBBY camp on Lampedusa, Helen Limon began using children's books in her research to make a safe and, in her view, more ethically sound space for illuminating the lived experience of military veterans experiencing PTSD. In collaboration with the Seven Stories Centre for Children's Books in Newcastle, this work was expanded to include other groups including a boxing club for young muslim women. At de Haagse Hogeschool, The Arrival by Shaun Tan was introduced to a groups of students participating in a research project on EU mobile citizens. Students were offered the book as a way of “reading” for information, empathy, and compassion.

Dr. Helen Limon is a lecturer in European Studies at the Haagse Hogeschool. Prior to this, she was a research associate at Newcastle University in the Creative Writing Research Department. Her PhD project looked at portrayals of mothering in contemporary children's fiction and her thesis included a novel for children. She is a member of the European Literacy Network and has been associated with IBBY for a number of years. Most recently, she spoke at the Bologna Children's Book Fair on representations of sexuality in children's books.

Deze lezing is in het Engels. 

Alex Schenkels en Mahwish Ashraf
Islamitische kinderboeken als spiegel van het hedendaagse Nederlandse (moslim)gezin

​Alex Schenkels is promovendus aan Tilburg University en docent filosofie en sociologie bij de opleiding pedagogiek aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven. Hij doet onderzoek naar intensief ouderschap. Er zijn veel verschillende opvattingen over wat goed opvoeden inhoudt. Een zogeheten ‘intensief’ ouderschapsideaal is dominant. Het stelt ‘goed’ ouderschap voor als: kindgericht, arbeidsintensief, expert-geleid en even geluk brengende als uitdagende taak. Studies naar intensief ouderschap dragen bij aan hoe we hedendaags ouderschap begrijpen, maar legt te veel nadruk op families uit de witte middenklasse. Door middel van online en offline etnografie schetst Alex binnen dit project een beeld van een opkomende middenklasse van moslimouders en hun ervaringen en “onderhandelingen” met dit ideaal. Hij kijkt daarbij nadrukkelijk naar de wisselwerking tussen klasse, etniciteit en religie.

Een deelstudie in dit onderzoek ging over Nederlandse islamitische kinderboeken en de manieren waarop hierin moslimidentiteiten en ouderschap worden verbeeld. Hierover gaat de lezing van Alex op de studiemiddag. Hij houdt deze lezing samen met Mahwish Ashraf, de schrijfster van de boekenreeks over Sara en Hamza, die onderdeel waren van het onderzoek van Alex. Mahwish is naast schrijfster, maatschappelijk werkster en blogger.

Studiemiddag 2022

De studiemiddag 2022 vond plaats op vrijdagmiddag 20 mei in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. 

The following lectures were on the program:

Rosalyn Borst (Tilburg University)

From thundering anger to cheerful inventiveness:
the presence and absence of anger in
picture books about child-parent conflicts. 

In this presentation, Rosalyn Borst, PhD candidate at Tilburg University, analyses two picture books that focus on a conflict between a child and its parent(s), on the presence or absence of anger in the young protagonist. She investigates how anger or the lack thereof in Ben is boos (Oram and Kitamura, 1989) and Handje? (Veldkamp and Tulp, 2017) helps the young protagonist and potentially also the readers, or not, to gain control in the conflict.

Prof. Dr. Helma van Lierop-Debrauwer
Children's literature: a joint undertaking. 

Helma van Lierop-Debrauwer is retiring this year, after an impressive career in children's literature research. From 1998 to 2013 she was professor of children's literature at Leiden University and from the end of 2001 at Tilburg University. In this lecture she will discuss her almost forty years of research in children's and youth literature. 

Frauke Pauwels (University of Antwerp)
From Ada Dapper, scientist, to mad coleopterologist: girls, women and science in contemporary children's literature.

Women are still said to be underrepresented in the sciences, but in children's books about it they are gradually acquiring a place - from girl to mother, from caring inventor to mad scientist. In this lecture, Frauke Pauwels will tell more about the research for which she obtained her PhD in 2021 at the University of Antwerp, where she is now appointed as a postdoctoral researcher. Her dissertation Not even a lab coat? The polyphonic imagination of scientists and technologists in contemporary children's literature can be found here. 

Toin Duijx
Selma Niewold (1953-2022): critical ambassador of children's literature. 

Toin Duijx talks about the work of Selma Niewold and her significance for children's literature. For many years, Niewold was a children's literature reviewer at de Volkskrant and an editor of Literatuur zonder leeftijd. She also sat on juries, such as the Griffeljury and the jury of the Jenny Smelik-IBBY Prize, and was co-author of the Encyclopedia of children's literature and the Lexicon of children's literature. 

Studiemiddag 2021

In 2021 vond de IBBY-studiemiddag online plaats via Zoom. Zie de afbeelding voor het programma en de sprekers. 

Op het programma stonden drie lezingen:

Niels Bakker
Online lezen, anders lezen?

Niels Bakker is bezig met de afronding van een proefschrift over het lezen van e-boeken. Hij is, als onderzoeksmedewerker bij Stichting Lezen, een van de redacteuren van Leesmonitor, een website met onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie.

In zijn lezing ging Niels in op de vraag hoe digitaal lezen zich verhoudt tot het lezen van papier. Hoe voltrekt het leesproces zich achter het beeldscherm? Kunnen lezers zich even diep concentreren en onderdompelen in digitale teksten? In deze presentatie kreeg u een ‘stand van zaken’ van empirisch onderzoek naar het lezen van boeken en andere teksten van e-readers, tablets en smartphones.

Marloes Robijn
Bibliotherapie en voorlezen aan vluchtelingenkinderen

Marloes Robijn werkt bij Stichting Lezen en is secretaris van IBBY. Ze heeft een achtergrond in Scandinavische (jeugd)literatuur en klinische linguïstiek en werkte als vrijwilliger met kinderen in azc’s.

In haar lezing vertelde Marloes over het onderzoek naar voorlezen aan vluchtelingenkinderen, dat ze bij Stichting Lezen uitvoerde. Ze deed een literatuurstudie naar de mogelijke effecten van bibliotherapie en maakte daarnaast een inventarisatie van kennis en ervaringen uit de praktijk. Wat is bibliotherapie en hoe kan de kracht van verhalen worden ingezet om de psychosociale gezondheid te versterken? Welke randvoorwaarden zijn er bij het voorlezen aan vluchtelingenkinderen? 

Loes Reichenfeld
Kijk wijzer naar prentenboeken

Loes is werkzaam als productontwikkelaar bij de Bibliotheek aan de Vliet, schrijft jeugdboeken-recensies en heeft haar eigen bedrijf, LEES met LOES. Ze deed de bibliotheekopleiding en de lerarenopleiding en studeerde in 2018 cum laude af bij de Master Jeugdliteratuur aan Tilburg University.

Voor haar masterthesis ‘Kijk Wijzer naar prentenboeken’ ontving ze de Miep Diekmann Thesisprijs 2020. In haar lezing nam Loes ons mee in de totstandkoming van haar thesis en de praktische KijkLeesWijzer Prentenboeken die ze heeft ontwikkeld om de interactie tussen beeld en tekst in prentenboeken te analyseren.

Terug naar menu